Duurzaamheid is stevig verankerd in beleid en strategie. We praten over CO₂-reductie, circulaire ketens, energietransitie. Over governance, compliance, transparantie. Terecht – deze thema’s zijn cruciaal voor een toekomstbestendige economie. Binnen het ESG-denken (Environmental, Social & Governance) zijn milieu en goed bestuur vaak goed uitgewerkt. Maar hoe stevig staat de S van Social?
Van intentie naar impact: CSRD verandert de spelregels
Ook Europa benadrukt inmiddels het belang van de sociale pijler binnen ESG. Met de invoering van de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verandert de ‘S’ fundamenteel. Wat jarenlang draaide om goede bedoelingen en inspirerende verhalen, vraagt nu om transparantie en meetbare impact.
Die verschuiving is nodig. Omdat een duurzame economie alleen werkt als iedereen mee kan doen. Sociale ongelijkheid, uitsluiting en kwetsbare arbeidsomstandigheden zijn niet alleen ethische kwesties, maar vormen ook economische en ecologische risico’s. Bovendien spelen bedrijven een sleutelrol in het bouwen aan een veerkrachtige samenleving.
Van bijzin naar bouwsteen
Toch blijkt uit onderzoek dat sociale factoren nog steeds het minst concreet en het minst diepgaand zijn opgenomen in ESG-rapportages. Ook in Nederland zien we dat sociale thema’s wel worden genoemd, maar zelden voorzien van meetbare doelen of verantwoording over impact. De S blijft vaak steken in reputatiebeleid – een bijzin, geen stuurinformatie.
Dat is een gemiste kans. Want als we Social echt willen laten meetellen, moeten we het ook serieus nemen: meten, sturen en verantwoorden. Niet als extra hoofdstuk, maar als integraal onderdeel van duurzaam ondernemen. Social krijgt pas betekenis als het leidt tot echte kansen voor mensen, in werk dat werkt.
Circulaire talentketens – van potentieel naar perspectief
Bij sociaal ontwikkelbedrijven zoals Caparis, Empatec NV, Sociaal ontwikkelbedrijf Dokwurk en MOA staat ‘de S’ al jarenlang centraal – niet als bijzaak, maar als fundament voor een inclusieve en toekomstbestendige arbeidsmarkt. Ze vervullen een unieke rol: springplank waar het kan, vangnet waar het nodig is. Mensen ontwikkelen zich in hun eigen tempo, binnen werkprocessen die zijn ingericht op leren, begeleiding en samenwerking. Deze bedrijven vormen knooppunten in wat wij “circulaire talentketens” noemen: systemen waarin talent in beweging blijft en mensen op basis van hun mogelijkheden kunnen instromen, groeien en doorgroeien. Zo bouwen we aan een arbeidsmarkt waarin iedereen telt.
Ook voor bedrijven zijn sociaal ontwikkelbedrijven een waardevolle partner. Ze bieden toegang tot een bestaande sociale infrastructuur, gemotiveerde medewerkers, begeleiding en expertise van sociale werkprocessen. Daarmee maken ze het mogelijk om circulaire ambities te koppelen aan duurzame ketens waarin mens en economie samen vooruitgaan.
Van praktijk naar perspectief: sociaal als systeemwaarde
Wat betekent het eigenlijk, als je mensen écht centraal stelt in werk? Dan zie je geen tekort aan arbeidskrachten, maar een overvloed aan potentieel. Dan kijk je niet alleen naar cv’s, maar naar groeikansen. In Fryslân staan ruim 43.000 mensen aan de kant, terwijl de beroepsbevolking de komende 15 jaar met 20% krimpt. Dat is geen probleem, dat is een uitnodiging.
Uit de maatschappelijke kosten-batenanalyse van Berenschot (2024) blijkt bovendien: elke euro loonkostensubsidie levert €1,60 op. Maar misschien nog belangrijker: het levert winst op in menselijk kapitaal – in gezondheid, zelfvertrouwen en sociale cohesie.
Verder gaan – waar het samenkomt
Aanstaande vrijdag wordt dit verhaal tastbaar. Tijdens het afsluitende jubileumevent Verder gaan van Circulair Friesland bij Caparis in Drachten zien deelnemers tijdens de sociale inclusie-expeditie hoe sociaal en circulair elkaar in de praktijk versterken. Niet als losse ambities, maar als één systeem waarin mensen, werk en duurzaamheid elkaar nodig hebben.
In de afgelopen tien jaar hebben we in Fryslân laten zien dat dromen werkelijkheid kunnen worden. Wat als we de komende tien jaar gebruiken om ook werk te maken van die S? Wat als we zeggen: de mens komt eerst? Niet als bijzaak, maar als bouwsteen. Niet als losse letter, maar als gelijkwaardig aan de E van Environmental en de G van Governance – want echte duurzaamheid vraagt om samenhang.
Vrijdag zetten we samen een stap vooruit. We vieren wat lukt, verkennen wat nog nodig is, en leggen nieuwe verbindingen – tussen mensen, werk en toekomst. Dus laten we Verder Gaan – als beweging richting een toekomst waarin ieder talent telt. Want, wêr’t talint bloeit, wurdt de wrâld moaier.
Alex Bonnema, Raad van Bestuur Caparis en mede-oprichter en bestuurslid Circulair Friesland