Een veelzijdige plant met verrassende toepassingen voor binnenshuis, tuin, balkon en terras.

Een plant met verrassende toepassingen voor binnenshuis, tuin, balkon en terras.

 

Hedera behoort tot de plantenfamilie van de Araliaceae. Ook wel de klimopfamilie genoemd (Umbellales, Dicotyledonae) . Een middelgrote familie van kruiden, planten, struiken en bomen uit gematigde en tropische gebieden De bekendste geslachten uit deze familie zijn de Hedera en Ginseng. Er bestaan ongeveer 15 soorten (met soorten bedoelen we de 2e naam, zoals helix of colchica) en binnen de soorten weer vele honderden varieteiten of rassen (de 3e naam tussen aanhalingstekens of met de letters CV van cultuurvarieteit) verspreid over de aardbol.

 

De naam Hedera is afgeleid van een oude Latijnse plantennaam, waarvan de basis-betekenis is: "vastgrijpen of hechtend". Hedera's onderscheiden meerdere stadia's, waarvan het "Jeugdvormstadia en Oudervormstadia" de meest opvallende zijn. De jeugdvormen kenmerken zich door snelle krachtige groei, en relatief klein blad. Oudervormen vallen op door een meer grillige groei en behoorlijke vergroting van de bladeren ten opzichte van de jeugdvorm, (binnen een ras soms wel 10 keer groter). Op wat oudere leeftijd (ouder dan 6 maanden), en onder koele omstandigheden met een wat hoge luchtvochtigheid, kan een Hedera plant vele duizenden kleine tot zeer grote lucht en/of hechtwortels(tjes) ontwikkellen die zich aan allerlei oppervlakten, zoals muren, maar ook aan glas kunnen vasthechten.

 

Het vasthechten aan oppervlakten of voorwerpen (ook aan levende wezens, zoals bomen) kan zo stevig zijn, dat zonder schade aan te richten, de wortels niet meer te verwijderen zijn. Het verhaal dat Hedera's met hun hechtwortels hele huizen kunnen vernielen door het materiaal leeg te zuigen is een fabel. Wat er in feite plaatsvind is dat de hechtwortels het aanwezige condensvocht met daarin eventueel aanwezige voedingstoffen voor hun levensfuncties gebruiken. Dat cement tussen de stenen van de muur losraakt, is meer het gevolg van oude en/of verkeerde (slechte) kwaliteit van het cement, de langdurige afdekking door takken en wortels, en de door de wind daarop uitgeoefende krachten.

 

De hedera of klimop die in Europa (en ook ver daarbuiten) binnenshuis groeit, is vaak een Hollands product. In onze land worden jaarlijks jaarrond ruim 45 miljoen Hedera-planten geproduceerd. De wilde klimop, waaruit de huidige variëteiten zijn ontstaan, is oorspronkelijk afkomstig uit Noord-Afrika en de Canarische eilanden, alsmede Zuid Europa, ook wel het oude land genoemd.

 

Vormen, mogelijkheden en andere bijzonderheden.

 

De variatie in Hedera-varieteiten (type, kleuren en bladvormen) is enorm; er zijn klimmende en hangende vormen; men vindt ze op bogen , bollen, piramide's en allerlei vormen. De kleuren varieeren van groen, groen-bont, wit-bont, zilver-bont, geel-bont tot allerlei tussenkleuren zoals bijvoorbeeld de vele marmerkleuren in de kolibri varieteiten. Ook zijn er soorten die felwit of -geel zijn . Dit laatste type rassen met felle kleuren is bijzonder moeilijk te kweken en stabiel op kleur te houden. Bovendien zijn bladgrootte en bladvorm erg verschillend. Getand blad, rond blad, gedraaid blad, langwerpig blad, enz. Momenteel worden er in Nederland ongeveer ruim 150 "Hedera helix" rassen geteeld. Wereldwijd zijn er vermoedelijk meer dan 4000 cultuurvarieteiten in omloop.

 

Door een aantal Hedera-kwekers in Nederland wordt er de laatste jaren erg veel geinvesteerd in ontwikkeling van nieuwe betere (sterkere) soorten. In diverse landen zijn Hedera verenigingen (vooral in USA) waarvan sommige leden meer als 2500 verschillende varieteiten als een vorm van hobby kweken. Naast de variëteiten die als typische kamerplant gebruikt worden, hetzij solitair of in of plantschalen, is er ook een sortiment winterharde Hedera's die als balkon- tuin- bos- of terrasplant zeer decoratief zijn. Hedera's zijn beschikbaar in vele maten en vormen en dus in alle prijsklassen. Een aantal kwekerijen in Nederland is gespecialiseerd in het maken elk willekeurig artikel of voorwerp volledig begroeit met Hedera van champagnefles tot luie zitstoel.

 

Een ruim 40 jaar geleden in Nederland nog veel geteelde kamerklimop met grote bonte bladeren was de Hedera canariensis "variegata" ; beter bekend onder de naam "Gloire de Marengo". Zijn tegenhanger in die tijd met groene bladeren was de Hedera Jubilee.

 

Ook kan het gebeuren dat de bontbladige klimop een gewoon groen blad krijgt. Soms ook helemaal witte bladeren bij sommige bonte soorten, In dit geval staan de planten te donker of is er sprake van een zogenaamde chlorophyl mutant (ook wel albino genoemd).

 

We kunnen een splitsing maken in winterharde Hedera's en de Hedera als kamerplant (alhoewel deze laatste door het afharden ook vorst-resistent is of kan worden). Hierbij zijn in tegenstelling tot de kamer Hedera maar weinig bonte rassen vertegenwoordigt. De " Hedera helix Goldheart;, en de "Hedera colchica Sulpur Heart zijn bekende bonte buiten Hedera's. Een groot aantal van de "Kamer Hedera's" kan echter na afharding ook buiten uitstekend groeien, mits een aantal regels in acht genomen worden. De belangrijkste zijn; Planten tussen eind april en eind oktober op een plaats waar het eerste jaar niet te veel felle zon en wind voorkomt. Dus wat in de schaduw en luwte. De eerste jaren zult U relatief veel dood blad en/of een winterkleur, -de bladeren krijgen een vale rood-groene kleur-, na (zware) vorstperiodes aantreffen, maar dit verschijnsel verdwijnt naarmate de jaren verstijken. Negen van de tien keer loopt er uit de ogeschijnlijk dode ranken in het voorjaar enorme bundels met blaadjes en in het voorjaar krijgen ze hun frisse kleurige bladeren weer terug.

 

Bij de winterharde Hedera's bestaan vooral veel groene soorten. Bijvoorbeeld de Hedera helix "Woener" is een bijzonder mooie en dichtgroeiende bodembedekker. Andere soorten met opgaande en struikvormen zijn ; Hedera Arborescens, Hedera conglomeratta en Hedera dentata. Een wat aparte verschijning is de Hedera stricta (ook wel erecta genoemd).

 

Voor in huis.

 

De Hedera voor binnenshuis verdraagt redelijk goed droge lucht, op voorwaarde dat de lucht niet te warm is. 12-20 graden is perfect. 30 graden is een vaak schadelijke temperatuur. Als de luchtvochtigheid stijgt bij temperaturen tussen de 10 en 20 graden celcius over een wat langere periode, dan zullen er op de ranken, overal spontaan duizenden luchtworteltjes ontstaan. Om deze reden zal een kamerklimop het vooral dus goed doen in kamers die relatief koel blijven. Zelfs in onverwarmde ruimten of onder afdaken koepels groeien ze naar hartelust.

 

Zie verder bij Verzorging.